Varlığa Dayalı Menkul Kıymet Uygulamaları

Mevcut bir varlığın yeniden yapılandırılarak farklı bir varlığa dönüştüğü yöntemde benzer yapıda olan ürünler bir havuza alınıp, bu havuz dayanak gösterilerek tahvil, bono vb hazine ürünü ihraç edilmektedir. VDMK üretim sürecinde ortaya çıkan finansal ürünlerin hem küresel piyasaların oluşmasını hem de türev piyasaların gelişmesini sağladığı ifade edilmektedir. Menkul kıymetleştirme ile banka dışı kredi veren kurumlar mevcut kredilerini bilanço dışına çıkararak yeni kredi vermek için sermaye elde ediyor olacaklardır. Bankaların farklı kredi ürünlerini varlıklaştırıp bilanço dışına çıkarmaları uygulamaları 90’lı yılların ortalarında hız kazanmıştır. Bu dönemde seküritizasyon, konut kredilerinden, taşıt kredilerine, kredi kartları alacaklarından öğrencileri kredilerine varacak bir alanda genişlemiştir. 90’lı yıllarda
Devamı


Düzenli Piyasalarda Kredi Türevleri

 Düzenli Piyasalarda Kredi Türevleri Düzenli piyasalarda işlem gören kontratlar multi-name türü sözleşmelerdir. Bu sözleşmeler tek bir kredi ürününe değil bir çok krediden oluşan bir portföye işlem yapma imkanı vermektedir. Örnek olarak en likit endeks olan cdx-na-ıg endeksi verilebilir. Bu endeks her biri yatırım yapılabilir rating’e sahip Kuzey Amerikan kökenli 125 adet kurumsal krediden oluşmaktadır. Amerika piyasalarında cdx olarak adlandırılan bu ürünler Avrupa ve Uzakdoğu piyasalarında itraxx olarak adlandırılmaktadır. Bu tür ürünlerin vadeleri genellikle 5, 7 ve 10 yıllık olmaktadır. Satın alınan türev ürünün içeriğinde bulanan varlıklar 6 aylık dönemlerde gözden geçirilmektedir. Standartlara uymayan yapıda varlıklar paketten çıkarılıp yerine yeni varlıklar
Devamı


Kredi Temerrüt Riski Koruma İşlemleri (CDS)

En çok kullanılan kredi türevi ürünü olan CDS yani kredi temerrüt takası olarak türkçeye çevirebileceğimiz enstrümandır. Anlaşma kapsamındaki kredinin sigortası anlamına gelecek uygulaması olan üründe taraflardan biri satmış olduğu risk karşılığında peşin veya dönemlik prim öderken kredinin temerrüde düşme riskinden korunmaktadır. Diğer taraf sağladığı koruma kapsamında prim geliri elde ederken kredinin temerrüde düşmesi durumunda diğer tarafa ödeme yapmakla sorumludur. CDS kredi riskinin bir kurumdan diğer kuruma aktarılmasına izin veren bir mekanizmadır. CDS’lerin vadesi ile kredinin vadesinin aynı olması şart değildir ve piyasada çoğunlukla aynı vadeye sahip olmazlar.CDS alıcı ve satıcıları ağırlıklı olarak bankalar, sigorta şirketleri, ve hedge fonlardır. Ancak bu
Devamı


Kredi Türevleri Nedir

Kredi türevi tanım olarak bakıldığında aktifte bulunan bir kredi ürününü toplam getiri oranının daha altında bir oranda üçüncü kurumlara devri olarak ifade edilebilir. Konu olarak kredi riskinden kaçınılması veya üstlenilmesi amaçlandığı için, taraflardan biri koruma satın alırken diğer koruma satmaktadır. Kredi fiziki olarak ilgili ilk bilançodan çıkmaz ancak kredinin nakit akışı türev alıcısı tarafından sağlanmalıdır. Kredi türevinin sağlıklılığı nakit akışına göre değerlendirilir. Kredi türevleri ile portföy yönetimi yapan kurumlar kredi varlıklarından kaynaklı risk oranlarını azaltıp yükseltebilirler. Bazı portföy yönetim şirketleri karlılıklarını artırmak amacıyla portföylerine kredi riski yüksek ürün sokmak amacıyla kredi türevlerini kullanabilirler. Bu durumun tam tersi durumda kredi riski
Devamı


Faiz Oranı Türevleri

Faiz oranlarının üzerinde yapılan türev işlemlerin ilk türleri düzenli piyasalarda 1970’li yıllarda ortaya çıkmıştır. Ancak bu ürünlerin işlerlik kazanması tezgah üstü piyasalarda 1981 yılında yapılan ilk işlemler ile başlamıştır. Faiz oranı türevleri tezgah üstü piyasalarda da düzenli piyasalarda da işlem görmektedir. Küresel finansman olanaklarının artması nedeniyle farklı para cinslerinden veyahut farklı faiz oranlarından kredi kullanan bankalar, kurumsal firmalar ve büyük yatırımcılar bu ürünleri kullanmaktadırlar. Faiz oranı ile ilgili türevlere interest rates swaps (IRS) denilmektedir. Yurtiçi bankalarımızda işlemlerinde bu ürünler için yabancı tanımlamaları kullanmaktadır. Faiz oranı anlaşmaları düzenli piyasalarda gerçekleşen işlemlerin %99,5 oluşturmaktadır Tezgahüstü işlemlerin de önemli bir kısmını oluşturan bu
Devamı


Bankalarda Kullanılan Türev Araç Çeşitleri ve Hacimleri

Ürün bazında bankaların en çok kullandığı işlemler BIS, OCC, DTCC, verilerine bakıldığında faiz oranı türevleri gelmektedir. Bunu döviz oranı türevleri izlemektedir. Devamında daha düşük hacimlere sahip olmak üzere kredi türevleri, sermaye piyasası türevleri ve ham mamul türevleri izlemektedir. Bu rakamlara mortgage piyasası ve diğer varlığa bağlı menkul değerler dahil edilmemektedir. VDMK’ler ayrı bir türev ajanı olarak takip edilmektedir. Türev işlem hacimleri 2013 yılında itibaren hızla azalmaktadır. Bankalara ABD ve AB sınırları içinde getirilen merkezi takas yükümlülüğü şartı nedeniyle hacimlerin azaldığını düşünmekteyiz. Nitekim ocak 2016’da Amerikan gazetesi New York Times’da çıkan habere göre belirli borsalardan elde edilecek takas hizmetlerinin yükümlülüğünün azaltılmasına
Devamı


Gelir Elde Etmek Amacıyla Türev Araçlarının Kullanım

Yapılan çalışmalar bankaların yeni ürün yaratmasındaki bazı motivasyonların öne çıktığını göstermektedir. Piyasada tutulan bir ürün yaratan banka ürünle ilgili know-how bilgisi nedeniyle kısa dönemde yüksek getiri elde etmektedir.. Ürünün revaç hale gelmesi ile diğer bankalar benzer ürünler geliştirip zamanla elde edilen hasılanın düşmesine neden olmaktadır. Ancak yeni ürün yaratım konusundaki motivasyon ise başlangıçtaki yüksek karlılık nedeniyle devam etmektedir. Türev araçlar gibi matematiksel olarak ürün yaratılması kolay olan sektörde ise sürekli yeni bir ürün ile karşılaşılması yine bu motivasyonla ilgilidir denilebilir. Zamanla mevcut bazı ürünlerin bile farklı amaçla kullanılması gözlenmiştir. Örneğin CDS ürün başlangıçta sadece kredinin batma riskine yönelik bir sigorta
Devamı


Döviz Pozisyon Riskinin Yönetimi

Bankaların faaliyet gösterdikleri ülkelerin kurları dışında yapmış oldukları kredi ve yatırım ürünlerinden kaynaklı olarak bilançolarında döviz pozisyonları bulunmaktadır. Kurlarda meydana gelebilecek ani değişimler nedeniyle bankalar kar veya zararla karşı karşıya bulunmaktadır. Yakın tarihlerde yaşanan 1997 Asya Krizi, 1998 Rusya Krizi, 2001 TL krizi, 2002 peso krizi döviz pozisyon riskine örnek teşkil etmektedir. Söz konusu ülke ve bölgelerde bankalar kanalıyla alınan döviz risklerin yerli parayı baskı altına alması bir süre yerli paranın aşırı değerli devam etmesine sonrasında ise pek çok bankanın battığı büyük kriz yaşanmasına neden olmuştur. 2008 yılında IMF tarafından yapılan bir çalışmada 1990-2005 yılları arasında 50 adet gelişmiş ve
Devamı


Faiz Oranları Kaynaklı Risklerin Yönetimi

Faiz oranı riski bankaların finansal vaziyetlerinin piyasa faiz oranlarındaki değişimleri nedeniyle karşı karşıya oldukları riski ifade etmektedir. Normal işleyişte belirli bir tutarda faiz oranı riskinin olması banka faaliyetleri ve karlı büyüme için gerekli görülmektedir. Ancak yüksek oranlı risk alımı bankaların karlı çalışmalarını ve sermaye birikimlerini tehdit etmektedir. Bankaların faiz riskleri birkaç ana konudan oluşmaktadır. Sabit faizli verilen krediler nedeniyle mevduat, kredi vade uyumsuzlukları ile değişken faizli kullandırılan kredilerden kaynaklı vadeden önce kapanma riskleri bunlardan bir kaçını oluşturmaktadır. Sabit faizli kredilerde piyasada faiz oranlarında yaşanacak artış bankalarca kredilere yansıtılamayacak ancak mevduatlara anında yansıtılacağı için zarara neden olacaktır. Değişken faizli verilen kredilerde
Devamı


Kredi Riski Transferi

Kredi riskinin yönetimi bankacılıkta önemli sorunlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Dönemsel olarak iç veya dış etkenlerden kaynaklı ekonomik bozulmalar banka bilançolarına tahsil edilemeyen krediler diğer adıyla batıklar olarak yansımaktadır. Bankalar yatırım kararı alırken öngörülemeyen gelecekten kaynaklanan riskleri ortadan kaldırmak istemektedirler. Bir anlamda tekli bir bankanın riskinin tüm sisteme dağıtılması anlamına da gelebilecek kredi riski transferi (CRT) riskin yoğunlaşmasının önüne geçmektedir. Tanım olarak kredi riskine sahip bankalar kredi türevleri ve yapılandırılmış ürünler kullanılarak kredilerini veyahut kredi benzer ürünlerini ayrı paket altında başka yatırımcılara devrederek bilanço dışına çıkarmaları işlemine denilmektedir18. Sigorta firmalarının oluşabilecek risklerin için reasürans kullanmalarına benzer yapı teorik olarak banka
Devamı